بعضی مکانها هستند که حتی اگر تا امروز از نزدیک ندیده باشید، نام آنها برای شما آشنا است. حافظیه شیراز در
استان فارس یکی از همین مکانها است؛ جایی که با شعر و فال آن را میشناسند که هر ساله گردشگران زیادی به خود جذب میکند.
در این راهنما با تاریخچه، معماری، بخشهای مختلف، اطلاعات بازدید و جاهای دیدنی نزدیک آرامگاه شیراز آشنا میشوید تا راحتتر برای بازدید از این جاذبه برنامهریزی کنید.
حافظیه شیراز کجاست؟
حافظیه در شمال شهر شیراز و در نزدیکی دروازه قرآن قرار دارد. این مجموعه تاریخی، آرامگاه خواجه حافظ شیرازی را در خود جای داده و از معروفترین جاذبههای فرهنگی و گردشگری ایران است. هر ساله نیز گردشگران زیادی از نقاط مختلف کشور و حتی سایر کشورها برای بازدید از این مکان راهی شیراز میشوند.
حافظ شیرازی که بود؟
حافظ شیرازی که نام کامل او خواجه شمسالدین محمد حافظ شیرازی است، از معروفترین شاعران ایران به حساب میآید. او در قرن هشتم هجری زندگی میکرد و بسیاری از مردم او را با لقب (لسانالغیب) میشناسند.
بیشتر شعرهای حافظ در قالب غزل نوشته شدهاند. شعرهای او درباره عشق، زندگی و نگاه به دنیا هستند و هنوز هم طرفداران زیادی دارند. به همین دلیل از شعرهای حافظ در موسیقی سنتی، خوشنویسی و بسیاری از آثار هنری استفاده میشود.
تاریخچه حافظیه شیراز
برای شناخت بهتر حافظیه شیراز، بد نیست کمی با گذشته آن آشنا شوید. حدود 65 سال بعد از درگذشت حافظ، یکی از حاکمان فارس دستور داد تا اولین بنای آرامگاه را روی مزار او بسازند. این آرامگاه در منطقهای به نام مصلی قرار داشت که آن زمان از خوش آب و هواترین بخشهای شیراز بود.
آرامگاه حافظ در طول سالهای مختلف چند بار بازسازی شد و در دوره کریمخان زند این مجموعه بزرگتر شد و چهار ستون سنگی به آن اضافه کردند. بعدها بخشی از بنا تخریب شد، اما حاکمان فارس و افراد مختلف دوباره برای حفظ آن دست به کار شدند.
یکی از مهمترین بازسازیهای این مکان در سال 1314 خورشیدی انجام شد. در این دوره، علیاصغر حکمت ساخت بنای جدید آرامگاه را پیگیری کرد و حافظیه کمکم به شکل امروزی خود رسید.
طراح و معمار حافظیه شیراز
ساخت آرامگاه حافظ توسط فردی فرانسوی به نام (آندره گدار) انجام شد. او در سال 1307 به دعوت دولت ایران به این کشور آمد تا در بازسازی و طراحی بناهای تاریخی همکاری کند.
آندره گدار علاقه زیادی به تاریخ و فرهنگ ایران داشت و در پروژههای مهمی حضور پیدا کرد. طراحی آرامگاه حافظ یکی از معروفترین و بهترین کارهای او است و این معمار بسیاری از بخشهای این مکان را طراحی و اجرا کرده است.
بخشهای مختلف آرامگاه حافظ
در گوشه و کنار این مجموعه، بخشهای مختلفی قرار دارد که هرکدام زیبایی خاص خود را دارند. از باغهای سرسبز و حوضهای زیبا گرفته تا ایوانها و ستونهای سنگی، معماران این مکان همه چیز را با دقت طراحی کردهاند.
در ادامه شما را با بخشهای مختلف آرامگاه حافظ آشنا میکنم.
صحن جنوبی آرامگاه
ورودی اصلی مجموعه در ضلع جنوبی قرار دارد و از خیابان گلستان به حافظیه راه پیدا میکند؛ جایی که از همان قدمهای اول، فضای سرسبز و درختان نارنج توجهتان را جلب میکنند. اگر در فصل بهار به آرامگاه حافظ سر بزنید، عطر بهارنارنج در بیشتر بخشهای این حیاط به مشام میرسد و حال و هوای دلنشینی به فضا میدهد.
در میانه صحن، مسیر پیادهروی زیبایی قرار دارد که شما را به سمت ایوان هدایت میکند. دو طرف این مسیر با باغچههای سرو، کاج و حوضهای مستطیلی تزئین شدهاند و منظرهای زیبا ساختهاند.
تالار میانی آرامگاه
بعد از بالا رفتن از پلههای صحن جنوبی به تالار میانی میرسید. این ایوان بزرگ با 20 ستون سنگی اولین چیزی است که به چشم گردشگران میآید. چهار ستون وسط تالار هم یادگاری از دوران زندیه هستند و هنوز بخش مهمی از معماری این مجموعه به شمار میروند.
تالار میانی، صحن جنوبی را به صحن شمالی وصل میکند و مسیر رسیدن به آرامگاه حافظ از همین قسمت میگذرد. در دو طرف تالار نیز اتاقهایی قرار دارد که روی سردر آنها شعرهای حافظ نوشتهاند.
اگر هنگام عبور کمی به جزئیات بنا دقت کنید نشانههایی از معماری هخامنشی و زندیه را هم خواهید دید.
صحن شمالی بنا
وقتی از تالار میانی عبور کنید وارد صحن شمالی میشوید؛ بخشی که مهمترین قسمت این مجموعه به حساب میآید. جالب است بدانید این محوطه در گذشته قبرستان بوده و حافظ نیز در همین مکان به خاک سپرده شده است.
امروزه حوضهای مستطیلی، درختان نارنج و فضای سبز زیبا، ظاهر متفاوتی به این صحن دادهاند. روی دیوار شمالی هم یکی از بیتهای معروف حافظ دیده میشود که توجه بسیاری از بازدیدکنندگان را به خود جلب میکند:
سحرم هاتف میخانه به دولت خواهی، گفت بازآی که دیرینه این درگاهی
در اطراف این محوطه علاوه بر باغچههای سرسبز، بخشهایی مانند کتابخانه، مرکز حافظشناسی، فروشگاه محصولات فرهنگی و چایخانه سنتی هم دیده میشود که بازدید از آنها خالی از لطف نیست.
آرامگاه حافظ در صحن شمالی
بیشتر گردشگران برای دیدن همین بخش راهی این مجموعه میشوند. آرامگاه حافظ در مرکز صحن شمالی قرار گرفته و با چند ردیف پله از سطح محوطه، بالاتر ساخته شده است.
دور تا دور مقبره را هشت ستون سنگی احاطه کردهاند و گنبد معروف حافظیه روی همین ستونها قرار گرفته است. همچنین داخل گنبد با نوشتهها و نقشهای زیبا تزئین شده و فضای خاصی به آرامگاه داده است.
سنگ قبر حافظ هم از بخشهای جالب این مجموعه میباشد. این سنگ از دوره زندیه به جا مانده و شعرهایی از حافظ روی آن حک شده است؛ موضوعی که توجه بسیاری از بازدیدکنندگان را جلب میکند.
حیاط شرقی حافظیه شیراز
حیاط شرقی فضای آرام و دنجی دارد و برای کسانی که دوست دارند کمی بیشتر در فضای زیبای آنجا بمانند، بخش جالبی است. مهمترین چیزی که در این قسمت جلب توجه میکند، دیواری با 14 ایوان است که روی آنها شعرهای حافظ حک شدهاند.
بسیاری از گردشگران بعد دیدن آرامگاه حافظ سری هم به این حیاط میزنند تا شعرها را از نزدیک بخوانند و چند دقیقهای در فضای آرام آن قدم بزنند.
حیاط غربی حافظیه
حیاط غربی حافظیه فضای آرام و سرسبزی دارد و با حوضهای کوچک و درختان قدیمی، جای خوبی برای کمی استراحت بعد از بازدید است. تفاوت این بخش با قسمتهای دیگر حافظیه این است که تعدادی از چهرههای معروف فرهنگی و ادبی ایران در آن به خاک سپرده شدهاند.
در میان این نامها میتوان به فرصتالدوله شیرازی، قاسمخان والی و چند تن از شخصیتهای ادبی و هنری اشاره کرد. به همین دلیل بسیاری از علاقهمندان فرهنگ و تاریخ، هنگام بازدید از حافظیه سری هم به این بخش میزنند.
چرا آرامگاه حافظ شیراز مشهور است؟
حافظیه فقط آرامگاه حافظ نیست. خیلی از مردم برای دیدن محل دفن یکی از بزرگترین شاعران ایران به اینجا میآیند و دوست دارند از نزدیک با زندگی و شعرهای او بیشتر آشنا شوند.
در کنار ارزش فرهنگی و تاریخی، فضای سبز، معماری زیبا و رسم قدیمی فال گرفتن هم حافظیه را به یکی از محبوبترین جاهای دیدنی شیراز تبدیل کرده است.
فال حافظ در حافظیه شیراز
فال حافظ بخشی از فرهنگ و رسم قدیمی ایرانیها است. بسیاری از مردم وقتی به حافظیه میروند کنار آرامگاه حافظ دیوان او را باز میکنند و شعری را به عنوان فال میخوانند. این رسم سالها در میان ایرانیان رایج است و هنوز هم طرفداران زیادی دارد.
در بعضی روزها، به ویژه شب یلدا و نوروز، علاقه مردم به فال گرفتن بیشتر میشود. همچنین، بسیاری از گردشگران هم دوست دارند این تجربه را در کنار آرامگاه حافظ داشته باشند.
چرا مردم در حافظیه فال میگیرند؟
بسیاری از مردم باور دارند شعرهای حافظ نکتهها و پیامهایی دارند که میتواند با شرایط زندگی آنها ارتباط داشته باشد. به همین خاطر قبل از باز کردن دیوان حافظ نیت میکنند و بعد فال خود را میخوانند.
فال گرفتن در حافظیه حس متفاوتی دارد؛ زیرا این کار در کنار آرامگاه حافظ انجام میشود. حتی کسانی که اعتقاد زیادی به فال ندارند هم معمولا دوست دارند این رسم قدیمی را از نزدیک تجربه کنند.
اطلاعات بازدید از حافظیه شیراز
قبل از رفتن به حافظیه بهتر است چند اطلاعات مهم را بدانید. آدرس، مسیر دسترسی، ساعت بازدید و امکانات مجموعه به شما کمک میکند برنامهریزی بهتری برای گشتوگذار در شیراز داشته باشید و بدون دردسر از این جاذبه دیدن کنید.
آدرس و مسیرهای دسترسی به حافظیه
اگر قصد بازدید از این مجموعه را دارید، باید به خیابان حافظ در نزدیکی دروازه قرآن بروید. موقعیت این جاذبه به شکلی است که از بیشتر نقاط شهر شیراز خیلی راحت میتوان به آن رسید و معمولا پیدا کردن مسیر آن دردسر خاصی ندارد.
بعضی از گردشگران با تاکسی به حافظیه میروند و بعضی هم اتوبوس یا خودروی شخصی را انتخاب میکنند. اگر با خودرو سفر میکنید، نگران جای پارک نباشید؛ زیرا چند پارکینگ در اطراف حافظیه وجود دارد و با چند دقیقه پیادهروی به ورودی آن میرسید.
موقعیت حافظیه روی نقشه
آرامگاه حافظساعت کاری حافظیه
بیشتر روزهای سال از صبح تا اواخر شب پذیرای بازدیدکنندگان است. البته ساعت بازدید ممکن است در بعضی مناسبتها یا روزهای خاص تغییر کند؛ بنابراین بهتر است قبل از مراجعه، ساعت فعالیت را بررسی کنید.
بسیاری از گردشگران، غروب و ساعات ابتدایی شب را برای بازدید انتخاب میکنند. در این زمان هوا خنکتر است و نورپردازی آرامگاه هم زیبایی بیشتری به فضا میدهد.
امکانات رفاهی حافظیه
برای راحتی بازدیدکنندگان امکانات مختلفی در حافظیه و اطراف آن در نظر گرفته شده است. از جمله:
• سرویس بهداشتی
• فضای سبز و محل استراحت
• غرفه فروش کتاب و سوغات
• بخش نگهبانی
• پارکینگ در نزدیکی مجموعه
علاوه بر این، چند کافه و رستوران نیز در اطراف این مجموعه فعالیت میکنند و اگر بعد از بازدید قصد استراحت یا صرف غذا داشته باشید، گزینههای مناسبی در دسترس شما هستند.
نکات مهم پیش از بازدید
اگر در تعطیلات یا فصل بهار به حافظیه میروید، بهتر است زمان بیشتری برای بازدید در نظر بگیرید؛ معمولا تعداد گردشگران در این فصل بیشتر است. همراه داشتن آب آشامیدنی و کفش راحت هم میتواند بازدید را دلپذیرتر کند.
در زمان بازدید، به فضای فرهنگی و تاریخی حافظیه احترام بگذارید و از آسیب رساندن به بخشهای مختلف مجموعه خودداری کنید. رعایت نظافت محیط نیز به حفظ این یادگار ارزشمند کمک میکند.
بهترین زمان بازدید از حافظیه شیراز
حافظیه در هر فصل زیبایی خودش را دارد، اما بعضی زمانها برای بازدید از این آرامگاه مناسبتر هستند. اگر دوست دارید با هوای بهتر و شلوغی کمتر از حافظیه دیدن کنید، بد نیست قبل از سفر با شرایط آن در فصلها و ساعتهای مختلف آشنا شوید.
بازدید از حافظیه در شب
اگر از خیلی از مسافران شیراز بپرسید، احتمالا شب را برای بازدید از حافظیه پیشنهاد میکنند. بعد از غروب، هوا خنکتر میشود و نورپردازی آرامگاه هم فضای متفاوتی به این مکان میدهد.
شبها فرصت خوبی است تا با آرامش بیشتری در محوطه قدم بزنید، از بخشهای مختلف حافظیه دیدن کنید و عکسهای زیبایی بگیرید. به همین خاطر خیلی از گردشگران بازدید شبانه را به ساعات گرم روز ترجیح میدهند.
حافظیه در فصلهای مختلف سال
بهار بدون شک یکی از بهترین زمانها برای رفتن به حافظیه است. هوای مطبوع شیراز و عطر بهارنارنج، بازدید از این آرامگاه را لذتبخشتر میکند.
پاییز هم انتخاب خوبی است؛ هوا خنکتر میشود و معمولا شلوغی کمتری نسبت به روزهای پرمسافر بهار دارد. تابستان، بیشتر برای بازدید عصر و شب مناسب است و زمستان هم برای کسانی که محیطهای خلوتتر را دوست دارند، زمان خوبی به حساب میآید.
جاهای دیدنی نزدیک حافظیه
بعد بازدید از حافظیه لازم نیست مسیر طولانیای را برای دیدن دیگر جاهای دیدنی شیراز طی کنید. اطراف این آرامگاه، چند مکان معروف و دیدنی قرار گرفتهاند که هرکدام بخشی از تاریخ و فرهنگ شهر را نشان میدهند. اگر برای یک روز گردش در شیراز برنامهریزی کردهاید، این جاذبههای دیدنی را هم در فهرست خود قرار دهید.
سعدیه
در فاصله کوتاهی از حافظیه، سعدیه قرار دارد؛ آرامگاه شیخ مصلحالدین سعدی، شاعر و نویسنده بزرگ ایرانی. خیلی از مسافران بعد از بازدید از آرامگاه حافظ، سری هم به سعدیه میزنند تا با یکی دیگر از چهرههای معروف ادب فارسی آشنا شوند. در کنار بنای آرامگاه، باغ سرسبز و حوض ماهی معروف سعدیه هم قرار دارد که این مکان را به یکی از دیدنیترین بخشهای شیراز تبدیل کرده است.
باغ جهان نما
نزدیک حافظیه، باغی قدیمی و سرسبز قرار گرفته که به نام باغ جهاننما شناخته میشود. بسیاری از گردشگران بعد از بازدید از آرامگاه حافظ به این باغ هم سر میزنند و کمی در میان درختان و مسیرهای زیبای آن قدم میزنند. عمارت تاریخی وسط باغ و فضای آرام آن، باغ جهاننما را به یکی از مکانهای دیدنی جذاب در سفر به شیراز تبدیل کرده است.
دروازه قرآن
احتمالا دروازه قرآن را قبل از ورود به شیراز یا هنگام خروج از شهر خواهید دید. سالها پیش قرآنی در این بنا نگهداری میشد و مسافران از زیر آن عبور میکردند تا سفرشان را با خیالی راحت شروع کنند. امروزه این بنای تاریخی به یکی از نمادهای معروف شیراز تبدیل شده و به دلیل نزدیکی به حافظیه، بسیاری از گردشگران از هر دو جاذبه در یک روز بازدید میکنند.
باغ ارم، ارگ کریمخان و بازار وکیل
اگر زمان بیشتری برای گردش در شیراز دارید، باغ ارم، ارگ کریمخان و بازار وکیل را هم در برنامه خود قرار دهید. باغ ارم با درختان قدیمی و عمارت زیبایش شناخته میشود، ارگ کریمخان شما را با بخشی از تاریخ دوره زندیه آشنا میکند و بازار وکیل هم جزئی از بهترین بازارهای شیراز و جای خوبی برای خرید سوغات شیراز و صنایع دستی آن است. خوشبختانه فاصله این دیدنیها تا حافظیه زیاد نیست و بازدید از آنها در یک روز امکانپذیر است.
بهترین هتلهای نزدیک حافظیه شیراز
اگر دوست دارید بیشتر وقتتان را صرف جاهای دیدنی شیراز کنید و کمتر در رفت و آمد باشید، اقامت در هتلهای شیراز که نزدیک به حافظیه هستند انتخاب خوبی میباشند. چند هتل شناختهشده در فاصله کوتاهی از حافظیه قرار دارند که عبارتند از:
• هتل بزرگ شیراز: حدود 2 کیلومتر تا حافظیه
• هتل هما شیراز: حدود 3 کیلومتر تا حافظیه
• هتل پارس شیراز: حدود 3 کیلومتر تا حافظیه
• هتل پرسپولیس شیراز: حدود 3 کیلومتر تا حافظیه
• هتل جهانگردی شیراز: حدود 3 کیلومتر تا حافظیه
با اقامت در این هتلها، علاوه بر حافظیه، به جاهایی مانند سعدیه، دروازه قرآن، باغ جهاننما و چند جای دیدنی دیگر هم دسترسی راحتی دارید و بدون صرف زمان زیاد در مسیر، میتوانید برنامه سفر خود را کاملتر کنید.
رستوران ها و کافه های نزدیک حافظیه شیراز
اگر خواستید کمی استراحت کنید یا یک غذای خوب بخورید، چند رستوران و کافه معروف در فاصله کمی از حافظیه قرار دارند. بیشتر آنها با چند دقیقه رانندگی قابل دسترسی هستند و هم غذاهای ایرانی سرو میکنند و هم فضای خوبی برای استراحت دارند.
• رستوران هفتخان: از معروفترین رستورانهای شیراز با منویی متنوع از غذاهای ایرانی و بینالمللی.
• رستوران شرزه: انتخابی مناسب برای امتحان کردن غذاهای سنتی شیراز و کبابهای ایرانی.
• کافه ماهونی: کافهای دنج و محبوب که برای نوشیدن قهوه، دسر یا یک استراحت کوتاه انتخاب مناسبی است.
• کافه وکیل: کافهای با فضای سنتی که بعد از گشتوگذار در آرامگاه حافظ و اطراف آن، حال و هوای متفاوتی را تجربه خواهید کرد.
اینها فقط چند گزینه نزدیک به حافظیه هستند. اگر دنبال انتخابهای بیشتری هستید، رستوران های شیراز میتوانند ایدههای خوبی برای ادامه سفر به شما بدهند.
جمع بندی
حافظیه فقط آرامگاه یکی از بزرگترین شاعران ایران نیست؛ جایی است که تاریخ، معماری، باغ ایرانی و فرهنگ شیراز را یکجا میبینید. اگر راهی شیراز شدید، پیشنهاد میکنم برای دیدن این شهر زیبا زمان کافی کنار بگذارید و از جاهای دیدنی اطراف آن هم دیدن کنید.
برای داشتن برنامه مناسب و بلیط سفر به شیراز، میتوانید از پشتیبانی بابانوروز کمک بگیرید و با خیال راحت سفر کنید. امیدوارم این راهنما به شما کمک کند تا سفری لذت بخشتری به شیراز داشته باشید.
سوالات متداول
حافظیه شیراز کجاست؟
بهترین زمان بازدید از حافظیه چه فصلی است؟
معمار حافظیه چه کسی بود؟
بازدید از حافظیه چقدر زمان میبرد؟
