بسیاری از مردم، مشهد را بیشتر با زیارت و حالوهوای اطراف حرم امام رضا (ع) میشناسند، اما این شهر برای علاقهمندان به تاریخ، هنر و فرهنگ هم مقصدی دیدنی است. موزه های مشهد موضوعات متنوعی دارند؛ از آثار تاریخی و اشیای مربوط به زندگی گذشتگان گرفته تا مجموعههای هنری، مذهبی، علمی و مردمشناسی. بازدید از این مکانها میتواند برنامه سفر را از یک گشتوگذار معمولی فراتر ببرد و شناخت دقیقتری از پیشینه شهر و منطقه خراسان به شما بدهد.
در ادامه، موزههای مهم مشهد را معرفی میکنم تا بتوانید با توجه به زمان سفر و سلیقهتان، گزینه مناسب را در برنامه بازدید خود قرار دهید.
معرفی موزه های مشهد و اهمیت بازدید از آنها
موزههای مشهد فقط برای علاقهمندان به تاریخ نیستند. در این مکانها میتوانید آثار قدیمی، سکه، فرش، کتابهای خطی و وسایل مربوط به گذشته شهر را ببینید. بعضی از موزهها نزدیک حرم قرار دارند و میشود بازدید از آنها را در برنامه همان روز گذاشت. رفتن به موزه، بین زیارت و خرید تنوع خوبی ایجاد میکند و کمک میکند با تاریخ و فرهنگ مشهد بیشتر آشنا شوید.
بهترین موزه های مشهد
اگر میخواهید از مهمترین موزههای مشهد بازدید کنید، پیشنهاد میکنم این موارد را در اولویت برنامه سفر خود قرار دهید. در این بخش موزه هایی را به شما معرفی می کنم که بسیار پرطرفدار هستند و همیشه در ذهن و خاطر مردم ماندهاند. این موزهها آنقدر جاذبههای دیدنی دارند که دلتان میخواهد بارها و بارها به آنجا بروید و از آنها دیدن کنید چون جاذبههای دیدنی و رازهای زیادی دارند که هرچقدر نگاه کنید تمام نمیشوند. پس این موزههای جذاب را از دست ندهید و اگر به مشهد سفر کردید حتما از آنها بازدید کنید.
موزه آستان قدس رضوی
موزه مرکزی آستان قدس رضوی داخل حرم امام رضا (ع) قرار دارد و از موزههای مهم ایران است. این مکان که در سال 1324 تاسیس شد، مجموعههای متنوعی از آثار تاریخی، فرهنگی و هنری را در خود جای داده است.
در ادامه با بخشهای مختلف موزه آستان قدس رضوی آشنا میشوید:
- گنجینه قرآن و نفایس: در این بخش قرآنهای خطی، مرقعها (به مجموعهای متصل به هم از قطعات مختلف هنری شامل انواع آثار خوشنویسی و نقاشی گفته میشود)، قلمدانها و آثار مربوط به خوشنویسی نگهداری میشود.
- گنجینه تاریخ مشهد: اسناد تاریخی، عکسها و نقشههای قدیمی مربوط به شهر مشهد و حرم امام رضا (ع) در این قسمت به نمایش گذاشته شدهاند.
- گنجینه سکه و مدال: این بخش مجموعهای از سکههای تاریخی ایران و جهان را دارد؛ از سکههای دوره هخامنشی و ساسانی تا دوره اسلامی و قاجار.
- گنجینه هنرهای تجسمی: در این گنجینه میتوانید آثاری از نقاشی، مجسمهسازی و خوشنویسی را ببینید.
- گنجینه سلاحهای قدیمی: شمشیر، زره، تیر و کمان و دیگر ابزارهای جنگی مربوط به دورههای مختلف تاریخی در این بخش قرار دارند.
- گنجینه تمبر و اسکناس: مجموعهای از تمبرها و اسکناسهای قدیمی ایران و کشورهای دیگر در این قسمت نگهداری میشود.
- گنجینه ستارهشناسی و ابزارهای علمی: اسطرلابها (وسیلهای مخصوص نجوم است که در ارتباط با مکانیابی، زمانیابی و موارد مختلف از این دست، کاربرد بسیار زیادی دارد) و ابزارهای علمی قدیمی که در گذشته برای رصد ستارگان و محاسبات نجومی استفاده میشدند، در این بخش قرار دارند.
- گنجینه فرش و منسوجات: این قسمت شامل فرشها و پارچههای نفیس از دورههای مختلف تاریخی است.
موزه بزرگ خراسان
موزه بزرگ خراسان در نزدیکی پارک کوهسنگی قرار دارد و برای کسانی که به تاریخ منطقه علاقه دارند، جای دیدنی است. نمای بیرونی ساختمان از کاخ خورشید کلات نادری الهام گرفته شده و خود بنا بخشی از جذابیت بازدید است.
در سالنهای موزه، آثاری از دورههای پیش از اسلام و دوره اسلامی نگهداری میشود که سفالینهها، سکهها، ابزارها و اشیای کشف شده از محوطههای تاریخی خراسان، بخشی از این آثار هستند.
بازدید از این موزه کمک میکند با گذشته خراسان و شهرهای تاریخی آن بیشتر آشنا شوید. به دلیل قرارگیری موزه کنار پارک کوهسنگی مشهد، میتوانید پس از بازدید در پارک قدم بزنید، اما قبل از رفتن، ساعت بازدید موزه را در سایت رسمی بررسی کنید.
موزه نادری
نادرشاه افشار از شناختهشدهترین پادشاهان تاریخ ایران است، مقبره و موزه او یکی از جاهای دیدنی مشهد به شمار میرود. ساختمان این مجموعه طرح جالبی دارد؛ معمار این مجموعه طراحی این مکان را از چادر عشایر الهام گرفته، چون نادرشاه از دل همین عشایر برخاسته بود.
بخش اصلی موزه به سلاحها و ابزارهای جنگی اختصاص دارد و شمشیر، تفنگ، تپانچه و وسایل نظامی از دوره افشاریه و زمانهای بعد است که در این بخش دیده میشود. در سالن دیگر، تابلوها، اسناد و اشیای مرتبط به نادرشاه و تاریخ آن دوره نگهداری میشود. بعد از بازدید هم میتوانید آرامگاه نادرشاه و فضای باغ را ببینید. موقعیت مرکزی این مجموعه، رفتوآمد به آنجا را برای مسافران آسانتر میکند.
موزه مردم شناسی مشهد
موزه مردمشناسی مشهد یکی از آن مکانهایی است که شما را بدون نیاز به راهنما به سفری در زمان میبرد.
این موزه در حمام تاریخی مهدیقلیبیک، نزدیک حرم امام رضا (ع)، قرار دارد. خود ساختمان موزه هم دیدنی است؛ یک حمام قدیمی با سقفهای گنبدی، کاشیکاری و راهروهایی که فضای گذشته را تا حد زیادی حفظ کردهاند. سربینه (رختکن)، گرمخانه و بخشهای دیگر حمام، پیش از دیدن آثار هم توجه بازدیدکننده را جلب میکنند.
داخل موزه، وسایل زندگی روزمره، لباسهای محلی، ابزارهای قدیمی و نمونههایی از صنایع دستی به نمایش درآمده است. مجسمههای مومی نیز بعضی از شغلها، رسمها و شیوه زندگی مردم مشهد در گذشته را نشان میدهند و دیدن آنها، فضای موزه را قابلفهمتر میکند.
این موزه برای کسانی مناسب است که میخواهند در کنار زیارت، با زندگی مردم مشهد در سالهای دور هم آشنا شوند.
موزه توس (فردوسی)
همه ما فردوسی را به عنوان افتخار ادبیات ایران میشناسیم. در محدوده آرامگاه این شاعر بزرگ، موزهای برای زنده ماندن نام او ساخته شده است که بنای این موزه در سال 1347 طراحی شد و قرار بود یک زمانی چایخانه باشد؛ اما بعدها تصمیم گرفتند آن را به موزه فردوسی و شاهنامه تبدیل کنند.
در این موزه چند اثر نگهداری میشود که آنها را در 4 گروه معرفی کردهام:
- آثار عتیقه:
- نسخههای خطی شاهنامه، شاهنامه چاپ فلورانس و نمونه 73 کیلویی شاهنامه که وزنش یکی از نکات جالب این بخش است.
- اشیای کشفشده در دشت توس: ظروف سفالی و عتیقه، سکه، طلا و نقره که در حفاریهای این منطقه پیدا شدهاند.
- ابزارهای جنگی: گرز، سپر، تیر و کمان و تجهیزات سوارکاری که حالوهوای حماسی شاهنامه را زنده نگه میدارند.
- آثار هنری فردوسی: تابلوهای نقاشی، تابلو فرش و فرشهایی که هنرمندان دیگر برای بزرگداشت او خلق کردهاند.
همه این آثار با این چهار گروه تمام نمیشود. مقبره و تندیس فردوسی، کتابخانه او، مقبره اخوان ثالث و آرامگاه استاد شجریان هم در همین محدوده قرار دارند. آبنمای نیلوفر و فروشگاه صنایع دستی توس هم بخشهایی هستند که میتوانید در همانجا ببینید.
موزه علوم زمین مشهد
پارک موزه علوم زمین مشهد، شما را از فضای موزههای تاریخی و هنری دور میکند و به دنیای سنگها، کانیها و فسیلها میبرد. اینجا میتوانید از نزدیک ببینید که زمین در طول میلیونها سال چه تغییراتی کرده و هر سنگ یا فسیل چه اطلاعاتی از گذشته دارد.
در این موزه، نمونههایی از نقاط مختلف ایران و جهان نگهداری میشود. حدود 700 نمونه کانی، 100 نوع سنگ، 14 عنصر طبیعی، 60 مدل سنگ قیمتی و 50 نمونه فسیل در اینجا به نمایش درآمده است. موزه علوم زمین مشهد در سال 1385 افتتاح شد و میتواند برای خانوادهها، دانشآموزان و علاقهمندان به طبیعت، بازدیدی مفید و متفاوت باشد و حسابی آنها را شگفتزده میکند.
موزه حیات وحش مشهد
پارک وکیل آباد مشهد جزئی از مکانهای تفریحی مشهد است که علاوه بر جذابیتهای تفریحی و طبیعی، موزه حیات وحش را هم در دل خود جای داده است.
در این موزه، حیوانات از گونههای مختلف جمع آوری شدهاند؛ این نمونهها با روش تاکسیدرمی آماده شدهاند تا برای بازدید عموم در دسترس باشند. ( تاکسیدرمی هنری است که برای حفظ پوست حیوان مرده و نصب آن بر روی ساختار انجام میگیرد تا فرمی شبیه به حالت زنده را نشان دهد. )
جمع کردن این آثار حدود 50 سال زمان برده است، پس دقت و حوصلهای که در آمادهسازی آنها به کار رفته، بسیار زیاد است.
حیوانات این موزه در دو گروه تقسیم شدهاند که شامل موارد زیر هستند:
پرندگان: مرغابی، کرکس، قرقاول، طوطیها، حواصیل و بقیه پرندگان بومی و مهاجر در این دسته قرار دارند.
پستانداران: خرس قهوهای، پلنگ خراسانی، گوزن، انواع گربههای وحشی مثل سیاهگوش و همچنین بز، قوچ و میشکوهی هم در این بخش دیده میشوند.
یک اتاق vip خاص هم در موزه وجود دارد که ورود به آن هماهنگی میخواهد، اما دیدن نمونههای کمیابی که در آن نگهداری میشوند، ارزش این هماهنگی را دارد.
موزه نان مشهد
موزه نان مشهد از آن جاهایی است که یک موضوع آشنا را از زاویهای تازه نشان میدهد. نان همیشه بخش ثابتی از سفره ایرانی بوده، اما در این موزه میتوانید با مسیر تهیه نان، از کاشت گندم تا پخت، بیشتر آشنا شوید.
فضای این مجموعه به شکلی طراحی شده که بازدیدکننده فقط با دیدن چند وسیله قدیمی روبهرو نباشد و روند کار را بهتر درک کند.
در بخشهای مختلف، ابزارهای سنتی نانوایی، وسایل مربوط به کشاورزی و نمونههایی از نانهای محلی دیده میشود. همچنین، ماکتها و صحنههای بازسازیشده نیز نشان میدهند مردم در گذشته گندم را چگونه آماده میکردند و نان میپختند.
این موزه هم برای خانوادهها و هم برای کودکان انتخاب مناسبی است، چون موضوع آن ساده و قابلفهم است. این نکته را درنظر داشته باشید که بهتر است قبل از رفتن به اینجا، آدرس دقیق، ساعت بازدید و شرایط ورود را از منابع رسمی بررسی کنید.
موزه آب مشهد
یکی از تاریخیترین بناها و موزه های مشهد یک آبانبار قدیمی است که قدمت آن متعلق به دوران صفوی است.
در زمانهای قدیم، مردم برای رساندن آب، نگهداری و تقسیم درست آن، از روشها و ابزارهای مختلفی استفاده میکردند که در این مکان همه توضیحات آن نوشته شده است.
در بازدید از این موزه، وسایل مربوط به قنات، آبانبار، اندازهگیری آب و آبرسانی را میبینید که ماکتها و تصاویر موجود در این موزه نشان میدهند آب از چه مسیری به شهر و خانهها میرسد.
این موزه برای کسانی مناسب است که دوست دارند قبل از بازدید از قناتها یا بناهای قدیمی، با شیوه مدیریت آب در گذشته آشنا شوند. بازدید از آن به درک اهمیت آب در زندگی مردم خراسان کمک میکند.
سایر موزههای تخصصی مشهد
همه موزههای مشهد به تاریخ شهر یا آثار باستانی مربوط نیستند. در کنار این مواردی که معرفی شد، چند موزه تخصصی دیگر هم در شهر فعالیت دارند که هر کدام روی یک موضوع مشخص تمرکز کردهاند. این مجموعهها شاید نام و آوازه کمتری نسبت به موزههای اصلی داشته باشند، اما در حوزه تخصصی خودشان اطلاعات قابل توجهی درباره هنر، تاریخ، علم و فرهنگ ایران ارائه میدهند:
موزه نجوم و ساعت مشهد: در این مجموعه ساعتهای قدیمی، ابزارهای سنجش زمان و وسایل مربوط به علم نجوم (ستارهها) نگهداری میشود.
موزه قرآن و نفایس آستان قدس رضوی: قرآنهای نفیس، آثار خوشنویسی و اشیای تاریخی ارزشمند در این بخش قرار دارند.
موزه فرش آستان قدس رضوی: فرشها و قالیهای ایرانی با طرحها و شیوههای بافت مختلف را میتوانید در این موزه ببینید.
موزه مدال آستان قدس رضوی: مدالها، نشانها و یادبودهایی که شخصیتهای مختلف اهدا کردهاند، در این مجموعه نگهداری میشوند.
موزه ظروف آستان قدس رضوی: این موزه شامل ظروف تاریخی و هنری ساخته شده از فلز و مواد ارزشمند است.
این مکانها انتخابهای بیشتری پیش روی گردشگران میگذارند، پس اگر زمان کافی دارید، میتوانید چند مورد از آنها را هم در برنامه بازدیدتان قرار دهید.
ساعت بازدید، قیمت بلیط و اطلاعات ورود موزه های مشهد
ساعت کار موزه های مشهد بسته به هر مجموعه و فصل سال فرق میکند، اما بعضی از آنها از صبح تا بعدازظهر میزبان بازدیدکنندگان هستند. ورودی بیشتر موزهها هزینه زیادی ندارد و برای دانشجویان و دانشآموزان تخفیفهایی هم در نظر گرفته میشود. با این حال، بهتر است قبل از رفتن ساعت دقیق و شرایط مربوط به موزه مورد نظرتان را چک کنید.
آدرس و موقعیت مکانی موزه های مشهد
بخش زیادی از موزههای مشهد در محدودههای شناختهشده و گردشگری شهر قرار دارند. تعدادی از آنها نزدیک حرم امام رضا (ع) هستند و بعضی دیگر در مناطق تاریخی، فرهنگی یا اطراف پارکهای معروف مشهد قرار گرفتهاند.
برای رفتن به این مجموعهها میتوانید از تاکسی، خودرو شخصی یا حملونقل عمومی استفاده کنید. بهتر است قبل از بازدید، موقعیت موزه را روی نقشه بررسی کنید تا بتوانید آن را کنار دیدنیهای همان محدوده قرار دهید و زمان کمتری در مسیر بمانید.
بهترین زمان بازدید از موزه های مشهد
صبح روزهای غیرتعطیل معمولا زمان مناسبتری برای بازدید از موزههاست. در این ساعات مجموعهها خلوتتر هستند و فرصت بیشتری دارید که بخشهای مختلف را با آرامش ببینید.
در تعطیلات رسمی، نوروز و روزهای شلوغ زیارتی، تعداد مسافران مشهد بیشتر میشود و بعضی موزهها هم شلوغتر از همیشه هستند. بهار و پاییز برای گشتوگذار در شهر مناسباند؛ زیرا میتوانید بازدید از موزه را با دیدن پارکها، بازارها یا جاذبههای اطراف آن همراه کنید.
نکات مهم بازدید از موزه های مشهد
هر موزه قوانین خودش را دارد. پیش از ورود، درباره اجازه عکاسی، فیلمبرداری، ورود کیف یا وسایل شخصی سؤال کنید. در بعضی از موزهها ممکن است برای ورود به بخشهای خاص، همراه داشتن کارت شناسایی لازم باشد.
اگر میخواهید در یک روز از چند موزه دیدن کنید، بهتر است از قبل مسیر و ساعت فعالیت آنها را بررسی کنید. بعضی موزهها نزدیک هم هستند، اما تعدادی دیگر در بخشهای متفاوت شهر قرار دارند. برنامهریزی ساده از قبل، باعث میشود زمان بیشتری برای بازدید داشته باشید.
برای سفر به مشهد از کجا بلیط بخریم؟
حالا که با موزهها و دیدنیهای مشهد آشنا شدید، میتوانید زمان سفرتان را مشخص کنید و برای رفتوآمد برنامه بریزید. از طریق سایت بابانوروز امکان خرید بلیط پرواز مشهد فراهم است تا بلیط مورد نظرتان را تهیه کنید و با خیال راحتتر، برنامه بازدید از شهر را بچینید.
سوالات متداول
بهترین موزههای مشهد کدامند؟
کدام موزهها در نزدیکی حرم هستند؟
موزههای رایگان مشهد کداماند؟
آیا در تعطیلات رسمی موزهها باز هستند؟
